Τετάρτη 18 Μαΐου 2011

Η σχέση της μουσικής με την καρδιά

Έχει αποδειχθεί ότι στο άκουσμα ενός κομματιού μουσικής μπορεί να επιταχυνθεί ή να επιβραδυνθεί ο ρυθμός της καρδιάς ή να ελαττωθεί ή να αυξηθεί η αρτηριακή πίεση. Τελευταίες επιστημονικές μελέτες έδειξαν ότι η καρδιακή ανεπάρκεια, που είναι από τις σοβαρότερες καρδιοπάθειες, συνυπάρχει με κατάθλιψη περίπου στο 1/3 των ασθενών. Η κατάθλιψη επιδεινώνει την καρδιακή ανεπάρκεια, η οποία βελτιώνεται στο άκουσμα μουσικής και μάλιστα συνδέεται με τη λειτουργία της καρδιάς.
 Η καρδιά έχει νεύρα. Το λεγόμενο καρδιακό πλέγμα βρίσκεται υπό την επίδραση του αυτόνομου νευρικού συστήματος, του λεγόμενου συμπαθητικού και παρασυμπαθητικού συστήματος. Το συμπαθητικό σύστημα επιταχύνει τους ρυθμούς της καρδιάς, ενώ το παρασυμπαθητικό σύστημα τους επιβραδύνει.
 Διά μέσου των νεύρων της καρδιάς επικοινωνεί ο εγκέφαλος με την καρδιά. Διά μέσου του καρδιακού πλέγματος δίνονται εντολές από τον εγκέφαλο προς την καρδιά για να προκληθούν ταχυκαρδίες, βραδυκαρδίες και γενικότερα αρρυθμίες.
 Ο εγκέφαλος διεγείρεται από οποιαδήποτε συναισθηματική φόρτιση. Ο θυμός, ο φόβος, ο έρωτας είναι στοιχεία που πυροδοτούν την εγκεφαλική διέγερση. Το ερωτικό σκίρτημα της καρδιάς δεν είναι τίποτε άλλο από μία απλή ταχυκαρδία, αποτέλεσμα της εγκεφαλικής εντολής.

 Η μουσική με τα συναισθήματα που ξυπνά διεγείρει τον εγκέφαλο, ο οποίος ανταποκρινόμενος εκφράζεται με τις μεταβολές του καρδιακού ρυθμού και της αρτηριακής πίεσης. Τα φαινόμενα αυτά εκμεταλλεύεται - με την καλή έννοια του όρου- η καρδιολογία, η οποία τα προσαρμόζει ανάλογα, με στόχο να βελτιώσει τη συμπεριφορά της καρδιάς ενός καρδιοπαθούς. Βέβαια, η μουσική δεν μπορεί να αποτελέσει το φάρμακο για τη θεραπεία οποιασδήποτε καρδιοπάθειας.
 Όμως, μπορεί να ανακουφίσει τον καρδιοπαθή και να βελτιώσει τη συναισθηματική συμπεριφορά του, προκαλώντας τελικά βελτίωση της καρδιακής λειτουργίας στο σύνολό της.

Πέμπτη 5 Μαΐου 2011

Κυτταρική διαίρεση: μίτωση και μείωση

Σε αυτή την παρουσίαση διαφανειών αναλύεται παραστατικά η κυτταρική διαίρεση που γίνεται με τη διαδικασία της μίτωσης και της μείωσης.


Κυριακή 10 Απριλίου 2011

Μείωση: οι φάσεις της

Σε αυτό το βίντεο διακρίνονται τα στάδια της μείωσης, δηλαδή μιας ειδικής κυτταρικής διαίρεσης των αναπαραγωγικών κυττάρων, που μειώνει στο μισό τον αριθμό των χρωμοσωμάτων διαχωρίζοντας τα ζεύγη.



Κυριακή 27 Μαρτίου 2011

Μίτωση: οι φάσεις της

Σε αυτό το βίντεο διακρίνονται οι φάσεις της μίτωσης, δηλαδή της διαδικασίας κατά την οποία ένα κύτταρο διαιρείται σε δύο θυγατρικά, που έχουν πυρήνες με τον ίδιο αριθμό χρωμοσωμάτων.
 

Τρίτη 15 Μαρτίου 2011

Παχυσαρκία και μεταβολισμός

 Μεταβολισμός ονομάζεται το ισοζύγιο της ενέργειας που δέχεται και της ενέργειας που ξοδεύει το σώμα μας. Για να καταλάβουμε καλύτερα πως γίνεται αυτό, ας φανταστούμε ότι το σώμα μας, ο οργανισμός μας, είναι σαν ένα εργοστάσιο: όπως συμβαίνει σε κάθε εργοστάσιο, υπάρχει από τη μια η κεντρική διοίκηση που παίρνει τις αποφάσεις και από την άλλη οι εργάτες που δουλεύουν σε αυτό. Επίσης, χρειάζονται πρώτες ύλες και καύσιμα. Το δικό μας εργοστάσιο δεν έχει σαν στόχο να παράγει προϊόντα που πουλιούνται, αλλά υλικά που χρησιμοποιούνται απο το ίδιο το εργοστάσιο ώστε να μεγαλώσει και να επεκταθεί αυτό το ίδιο.
 Η κεντρική διοίκηση στην περίπτωση του σώματος μας ειναι ο εγκέφαλος. Αυτός αποφασίζει για οτιδήποτε γίνεται μέσα στο σώμα μας, είτε αυτό αφορά σε λειτουργίες που κάνουμε συνειδητά (όπως το να τρέξουμε η να πιάσουμε εναν κουραμπιέ και να τον βάλουμε στο στόμα μας...), είτε σε λειτουργίες που γίνονται χωρίς να το καταλαβαίνουμε, όπως το να αναπνέουμε και να χτυπάει η καρδιά μας. Ο εγκέφαλος δέχεται πληροφορίες από όλα τα όργανα, τις επεξεργάζεται, παίρνει αποφάσεις και δίνει εκτελεστικές εντολές στα όργανα για το τι να κάνουν. Όταν λοιπόν πεινάμε ο εγκέφαλος, δηλαδή η διοίκηση του εργοστασίου μας, ενημερώνεται μέσω συγκεκριμένων χημικών ουσιών (των ορμονών) και αποφασίζει ότι ήρθε η ώρα για φαΐ... Μόλις φάμε, τα διάφορα φαγητά διασπώνται μέσα στο στομάχι σε πολύ μικρά "κομματάκια", τόσο μικρά ώστε να μπορούν να μεταφερθούν μέσα στο αίμα. Η διάσπαση των φαγητών δίνει στον οργανισμό μας ενέργεια, όπως και τα καύσιμα στο εργοστάσιο... Τα μικρά αυτά κομματάκια διανέμονται στα διάφορα όργανα, όπως και οι πρώτες ύλες διανέμονται στους εργάτες για να μπορέσουν να δουλέψουν.

Κυριακή 20 Φεβρουαρίου 2011

Η αποκρυπτογράφηση του ανθρώπινου DNA

 Με τυμπανοκρουσίες πριν από δέκα χρόνια ανακοινώθηκε η αποκρυπτογράφηση του ανθρώπινου DΝΑ. Τι μας προσέφερε; Οι καρποί της είναι πολλοί, αλλά σιωπηλοί.
Η αξιοποίησή της για την αντιμετώπιση ασθενειών μόλις τώρα αρχίζει.
 Δέκα χρόνια μετά την αποκωδικοποίηση του DΝΑ, τα οφέλη για την ιατρική μπορεί να μην είναι εντυπωσιακά, θέτουν όμως τις βάσεις για θεραπευτικές προσεγγίσεις που ήταν αδιανόητες πριν από λίγα χρόνια.
 Νομίζαμε ότι ο αριθμός των γονιδίων μας ήταν της τάξεως των 100.000 (γινόταν λόγος και για 120.000). Μάθαμε ότι δεν ξεπερνούν τις 21.000. Νομίζαμε ότι η μερίδα του λέοντος του DΝΑ κωδικοποιούσε τη σύνθεση πρωτεϊνών και αποκαλούσαμε το υπόλοιπο «σκουπίδι» (junk DΝΑ). Μάθαμε ότι μόνο ένα μικρό μέρος του DΝΑ χρησιμοποιείται για τη σύνθεση των πρωτεϊνών και πως το υπόλοιπο δεν είναι καθόλου μα καθόλου σκουπίδι. Νομίζαμε ότι το RΝΑ είχε περιορισμένο βοηθητικό ρόλο. Μάθαμε όμως ότι πρωταγωνιστεί σε πολλές κυτταρικές διαδικασίες. Πότε έγιναν όλα αυτά και τι σημαίνουν οι νέες γνώσεις; Εγιναν στη διάρκεια των δέκα χρόνων που πέρασαν από την αποκωδικοποίηση του ανθρωπίνου γονιδιώματος και αλλάζουν τη βιολογία και την ιατρική εκ βάθρων.
Ναι, πέρασαν κιόλας 10 χρόνια! Ηταν 15 Φεβρουαρίου του 2001 όταν η επιστημονική επιθεώρηση «Νature»φιλοξένησε το σχετικό άρθρο με τίτλο «Ιnitial sequencing and analysis of the human genome» (Πρωταρχική αποκωδικοποίηση και ανάλυση του ανθρωπίνου γονιδιώματος) και οι προσδοκίες ήταν εξαιρετικά υψηλές. Είχε βέβαια προηγηθεί, τον Ιούνιο του 2000, και εκείνη η διθυραμβική εμφάνιση του τότε αμερικανού προέδρου Μπιλ Κλίντον που ανακοίνωσε την ολοκλήρωση του τιτάνιου αυτού έργου και όλοι έμοιαζαν να βρίσκονται σε μια κατάσταση ευφορίας σχετικά με τις διαφαινόμενες προοπτικές. Και όταν λέμε «όλοι» το εννοούμε: από τους επιστήμονες ως τους χρηματιστές και από τους πολιτικούς ως το ευρύ κοινό, και φυσικά τον Τύπο που αναμετέδιδε τα γεγονότα λεπτομερώς και πυροδοτούσε τις προσδοκίες.
 Σήμερα, νηφαλιότεροι, μπορούμε να κάνουμε τον απολογισμό μας. Πώς έχει επιδράσει λοιπόν η αποκωδικοποίηση του ανθρωπίνου γονιδιώματος στη σύγχρονη βιολογία και πόσο έχει ωφεληθεί από αυτή η ιατρική; Στα ερωτήματα αυτά κλήθηκε να απαντήσει ο Εric S. Lander, διευθυντής σήμερα του ερευνητικού Ινστιτούτου Βroad (κοινό δημιούργημα του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ και του Τεχνολογικού Ινστιτούτου της Μασαχουσέτης, ΜΙΤ). Με σταδιοδρομία που άρχισε από τα θεωρητικά μαθηματικά, ο Lander ευθύνεται προσωπικά για την ανάπτυξη μιας σειράς εργαλείων που χρησιμοποιήθηκαν τόσο για να διαβαστεί η αλληλουχία του DΝΑ μας όσο και για να αξιοποιηθεί η πληροφορία που προέκυψε από την ανάγνωση. Δεν είναι λοιπόν περίεργο που το όνομά του φιγουράριζε πρώτο στη λίστα των επιστημόνων που υπέγραφαν το άρθρο του «Νature» τον Φεβρουάριο του 2001. Στο επετειακό τεύχος της ίδιας επιθεώρησης (10 Φεβρ. 2011), o Lander υπογράφει ένα άρθρο ανασκόπησης (σελ. 187-197) που αξίζει να διαβαστεί από όλους όσοι έχουν το παραμικρό ενδιαφέρον για τη βιολογία. Σας μεταφέρουμε τα βασικά μηνύματα. 
ΤΟ ΒΗΜΑ, ΙΩΑΝΝΑ Α. ΣΟΥΦΛΕΡΗ, 20/2/2011
 (Από το alfavita.gr)